PODZIEL SIĘ
tempomat skoda superb
tempomat skoda superb

Jest z nami nie od dziś, gdyż powstał ponad 50 lat. Sprawia, że jazda na długiej trasie jest bardziej komfortowa, ale niektóre wersje mogą być niebezpieczne.

Tempomat jest to urządzenie montowane w samochodach, które ma za zadanie utrzymywać zadaną przez kierowcę prędkość bez konieczności wciskania pedału gazu niezależenie od poziomu nachylenia drogi. Nazwa pochodzi z połączenia dwóch słów tempo i automat. Działanie tempomatu jest najczęściej określone w przedziale prędkości od 30 do 200 km/h. Dolna granica jest podyktowana zbyt niskim przełożeniem skrzyni biegów, a z kolei górna bezpieczeństwem, gdyż przy prędkości 200 km/h lepiej samemu panować nad pedałem gazu niż pokładać zaufanie w urządzeniu. Tempomat to rodzaj regulatora typu PID. Przykładowo tego samego typu element znajduje się w piekarniku utrzymującym stałą temperaturę.

Obsługa i zasada działania tempomatu

Nie ma utartego zwyczaju wśród producentów samochodów, co do miejsca gdzie znajdują się przyciski do obsługi tempomatu. Samo BMW w niektórych modelach umieszcza przyciski sterujące na kierownicy lub w dźwigni znajdującej się pod dźwignią kierunkowskazu. Sterowanie tempomatem z kierownicy stosuje np. Renault, z kolei Peugeot, Alfa Romeo, Fiat, Volkswagen, Audi, Opel oraz Mercedes umieszcza specjalną trzecią dźwignię za kołem kierownicy.

Do obsługi tempomatu najczęściej potrzebne są cztery przyciski. Dwa z nich to „+” oraz „–„ służące do odpowiednio zwiększania lub zmniejszania zadanej prędkości. W zależności od producenta, po ich naciśnięciu prędkość się zmienia przykładowo o 2 lub 5 km/h. Pozostałe dwa to przycisk służą do aktywowania lub dezaktywowania tempomatu.

Tak działa tempomat:

Uruchamiając tempomat zbierane są dane na temat położenia pedału przyspieszenia i hamulca, a także prędkości samochodu z czujnika prędkości obrotowej. Sygnał z urządzenia jest następnie przekazywany do regulatora kąta pochylenia przepustnicy, a elektroniczna jednostka sterująca nieustannie sprawdza rzeczywistą prędkość jazdy z wprowadzoną prędkością. Jeżeli przy włączonym tempomacie kierowca przyspieszy dodając gazu, to po jego puszczeniu samochód powróci do swojej wcześniejszej prędkości. Z kolei, jeżeli zostanie przyciśnięty pedał hamulca, to tempomat automatycznie zostanie dezaktywowany. Układ rozłączy się również po naciśnięciu pedału sprzęgła. Wciskając przycisk uruchamiający tempomat (Set) samochód powróci do wcześniej zadanej prędkości, a wciskając przycisk plus zostanie zadana nowa prędkość z jaką aktualnie jedzie samochód.

Tempomat w Mercedesie
Tempomat w Mercedesie

To nie jest nowość

Mimo że na szeroką skalę tempomat pojawił się w samochodach dopiero w XXI wieku, to nie jest to nowy wynalazek. Został stworzony w 1945 roku przez Teetora Ralpha, a w samochodach pojawił się na początku lat 60-tych. Początkowo urządzenie było popularne głównie w Stanach Zjednoczonych, gdzie pokonywane są znacznie większe odległości, a drogi mają niewiele zakrętów. W Europie tempomat rozpowszechnił się nieco później. Początkowo montowano je w limuzynach klasy wyższej, teraz możemy go spotkać nawet w miejskich autach.

Tempomat w Nissanie
Tempomat w Nissanie

Aktywny tempomat

Wadą tempomatu jest możliwość wystąpienia kolizji, gdy kierowca korzystający z niego się zwyczajnie zagapi. Auto nie wyhamuje bowiem samo przed przeszkodą. Z tego powodu stworzono tempomat nowszej generacji, który potrafi utrzymać odstęp od poprzedzającego pojazdu.

Jako pierwszy system taki stworzył Mercedes, który nazwano Distronic. Pojawił się on w 1998 roku wraz z debiutem Klasy S. System potrafił dzięki czujnikowi radarowemu utrzymać ustaloną prędkość od poprzedzającego pojazdu. Możliwe było gwałtowne zmniejszenie prędkości, ale samochód całkowicie nie mógł się zatrzymać być ingerencji człowieka. Ten problem rozwiązała dopiero druga generacja aktywnego tempomatu. Zastosowano dodatkowy radar krótkiego zasięgu (do 30 metrów). W tym przypadku problemem jest utrzymanie stałej odległości od poprzedzającego pojazdu na krętej drodze.

Aktywny tempomat
Aktywny tempomat

Trzeba pamiętać, że aktywny tempomat występuje przede wszystkim w parze z automatyczną skrzynią biegów. Jego nazwy w poszczególnych samochodach mogą być różne. Jedną z nazw jest Adaptive Cruise Control.

Bardziej ekonomicznie?

Jazda z załączonym tempomatem nie zawsze jest bardziej ekonomiczna. Urządzenie dobrze sprawdza się gdy mamy do czynienia z podróżowaniem po stosunkowo płaskiej drodze. W przypadku jazdy pod górę system za wszelką cenę będzie chciał utrzymać daną prędkość niezależnie od wielkości nachylenia. Z tego powodu zużycie paliwa będzie większe. W takim przypadku lepiej jest rozpędzić się przed wzniesieniem, a następnie lekko dodawać gazu.

Przy mało górzystym terenie oszczędność paliwa występuje. Jazda z włączonym tempomatu pozwala spalić od 5 do 10 procent mniej.

W samochodach z automatyczną skrzynią biegów, tempomat może również zmieniać przełożenia, co pozwala optymalnie dobrać obroty silnika do zadanej prędkości.

  • Mesior

    Ta charakterystyczna dźwignia w Mercedesach 🙂

  • lisicki

    Tempomat to fajna sprawa. .Kupiłem ostatnio na http://tempomaty.pl uniwersalny model do swojego autka. bardzo wygodnie się jeździ działa bez zarzutu, polecam każdemu kto ma trochę dłuższe trasy np do pracy