Ile trwa odsiarczanie akumulatora?

Odsiarczanie akumulatora trwa zwykle od kilkunastu godzin do kilku dni, ale nie ma jednej gwarantowanej ramy czasowej. Zależy to od stopnia zasiarczenia, rodzaju akumulatora, stanu elektrolitu i wybranej metody. W wielu przypadkach kryształy siarczanu ołowiu powodują już trwałą degradację płyt, więc długi proces nie oznacza większej szansy na odzyskanie sprawności.

Od czego zależy czas odsiarczania?

Zasiarczenie powstaje wtedy, gdy na płytach akumulatora tworzą się krystaliczne formy siarczanu ołowiu. Początkowo mogą one ograniczać przyjmowanie ładunku, ale przy długim postoju lub głębokim rozładowaniu dochodzi do pasywacji materiału aktywnego. W takim stanie akumulator ładuje się coraz trudniej, a jego rzeczywista pojemność i prąd rozruchowy spadają.

Łagodna próba wyrównania gęstości elektrolitu może zająć kilkanaście godzin. Głębsza regeneracja, określana czasem jako rekrystalizacja, trwa dłużej i może wymagać kilku cykli ładowania oraz kontrolowanego rozładowania. Nie jest jednak prawdą, że każde zasiarczenie da się cofnąć przez pozostawienie akumulatora pod prostownikiem na kilka dni.

Metody odsiarczania i ich czasochłonność

W praktyce trzeba rozróżnić ładowanie wyrównawcze od właściwej próby usunięcia dużych kryształów siarczanu. Pierwsza metoda służy przede wszystkim wyrównaniu gęstości elektrolitu między celami. Rekrystalizacja jest bardziej złożonym procesem chemiczno-elektrycznym i nie daje pewnego rezultatu.

Wyrównawcze ładowanie podnosi napięcie końcowe i powoduje intensywniejsze mieszanie elektrolitu. Sam wzrost napięcia nie świadczy jeszcze o usunięciu zasiarczenia. Po zakończeniu cyklu trzeba ocenić zachowanie napięcia, gęstość elektrolitu oraz rzeczywistą zdolność akumulatora do oddawania prądu.

Pełna regeneracja chemiczna jest bardziej czasochłonna, ponieważ obejmuje pracę z elektrolitem i wielokrotne etapy ładowania. Nie należy traktować jej jako domowej procedury o przewidywalnym wyniku. W akumulatorach bez dostępu do cel, a także w konstrukcjach AGM lub żelowych, takie działania są szczególnie problematyczne.

Co wpływa na czas i powodzenie procesu?

Dwa akumulatory o podobnym wieku mogą reagować zupełnie inaczej. Jeden odzyska część parametrów po ładowaniu wyrównawczym, a drugi będzie przyjmował energię bez poprawy gęstości lub pojemności. Najważniejsze są następujące czynniki:

• Stopień zasiarczenia – świeże osady mogą częściowo ustąpić, natomiast trwała pasywacja płyt zwykle oznacza nieodwracalną utratę sprawności.
• Technologia wykonania – akumulatory Ca/Ca mają inne wymagania dotyczące ładowania niż starsze konstrukcje, dlatego nie należy bezpośrednio przenosić ustawień między typami.
• Stan elektrolitu – różnice gęstości między celami mogą wskazywać na rozwarstwienie, niedoładowanie albo uszkodzenie konkretnej celi.
• Temperatura i prąd ładowania – zbyt szybkie ładowanie podnosi temperaturę i zwiększa gazowanie, a to może przyspieszyć uszkodzenie płyt.
• Dostępny sprzęt pomiarowy – tester SOH, pomiar napięcia pod obciążeniem i aerometr dają więcej informacji niż samo wskazanie napięcia spoczynkowego.

Wartość SOH, na przykład wskazanie uzyskane testerem Konwei KW650, pomaga ocenić kondycję akumulatora, ale nie powinna być jedynym kryterium decyzji. Wynik może zmieniać się po ładowaniu i odpoczynku akumulatora, a poprawa odczytu nie musi oznaczać trwałego odzyskania pojemności.

Kiedy odsiarczanie staje się ryzykowne?

Proces wymaga stałej kontroli temperatury, gazowania i zachowania poszczególnych cel. Akumulator kwasowo-ołowiowy może wydzielać wodór, dlatego ładowanie prowadzi się w dobrze wentylowanym miejscu, z dala od ognia i źródeł iskier. Nadmierna temperatura, intensywne gazowanie albo wyraźne odkształcenie obudowy są powodami do natychmiastowego przerwania pracy.

Szczególnie niepokojący jest brak wzrostu gęstości w jednej celi, gdy pozostałe reagują prawidłowo. Gwałtowny spadek napięcia po ładowaniu, szybkie samorozładowanie oraz gęstość elektrolitu utrzymująca się na bardzo niskim poziomie mogą wskazywać na zwarcie wewnętrzne. W takiej sytuacji dalsze podnoszenie napięcia nie naprawia celi, lecz może zwiększyć ryzyko uszkodzenia i niebezpiecznego gazowania.

Jeśli po pierwszym kontrolowanym cyklu akumulator nie poprawia parametrów, dalsze próby zwykle są nieopłacalne. Mogą doprowadzić do zwarcia cel, osypywania masy czynnej albo całkowitego zniszczenia akumulatora. Przy braku aerometru, miernika obciążenia i doświadczenia z akumulatorami kwasowo-ołowiowymi bezpieczniejsza jest ocena w wyspecjalizowanym serwisie lub wymiana urządzenia.

Odsiarczanie warto traktować jako próbę odzyskania części sprawności, a nie sposób na przywrócenie stanu fabrycznego. Jeżeli akumulator jest stary, ma nierówną gęstość elektrolitu lub nie wykazuje poprawy po jednym cyklu, zakup nowego egzemplarza najczęściej ma większy sens niż wielodniowa regeneracja obarczona ryzykiem zwarcia cel.