Jakie są zasady zachowania się świadków wypadku drogowego?

Świadek wypadku powinien najpierw zadbać o własne bezpieczeństwo, następnie zabezpieczyć miejsce zdarzenia, wezwać pomoc i udzielić pierwszej pomocy w granicach swoich możliwości. Szybka, spokojna reakcja może uratować życie, a wezwanie służb i pomoc poszkodowanym są obowiązkiem prawnym.

Jak zabezpieczyć miejsce wypadku?

Nie podchodź do poszkodowanych, dopóki nie ocenisz zagrożenia. Ratownik, który zostanie potrącony albo znajdzie się przy płonącym samochodzie, nie pomoże ofiarom. Służby będą wtedy ratować kolejną osobę.

1. Zatrzymaj swój samochód w bezpiecznym miejscu, poza torem jazdy innych pojazdów. Nie blokuj dojazdu karetce, straży pożarnej ani policji.
2. Włącz światła awaryjne i, jeśli możesz, pozostaw pojazd tak, aby zwiększał widoczność miejsca zdarzenia.
3. Załóż kamizelkę odblaskową przed opuszczeniem auta, zwłaszcza po zmroku, na drodze szybkiego ruchu lub przy ograniczonej widoczności.
4. Ustaw trójkąt ostrzegawczy w miejscu wymaganym dla rodzaju drogi i warunków. Jeśli jest to możliwe, ostrzeż kierowców nadjeżdżających z obu kierunków.
5. Sprawdź, czy nie ma wycieku paliwa, dymu, ognia, zerwanych przewodów, niestabilnych pojazdów lub innego zagrożenia. Nie wchodź do strefy, której nie możesz bezpiecznie ocenić.

Jeżeli miejsce pozostaje niebezpieczne, odejdź na bezpieczną odległość i natychmiast wezwij służby. Możesz też głośno poprosić innych świadków o pomoc w ostrzeganiu kierowców i zabezpieczeniu drogi.

Przy samochodzie uczestniczącym w zdarzeniu można, jeśli jest to bezpieczne, wyłączyć silnik i wyjąć kluczyki. Nie przemieszczaj pojazdów ani poszkodowanych bez wyraźnej potrzeby. Wyjątkiem jest bezpośrednie zagrożenie, takie jak pożar, wybuch lub ryzyko kolejnego zderzenia.

Jak ocenić sytuację i wezwać pomoc?

Po zabezpieczeniu miejsca policz poszkodowanych. Sprawdź, czy ktoś znajduje się poza pojazdem, czy w samochodzie są dzieci oraz czy osoby poszkodowane są przytomne i oddychają. Zwróć uwagę na zakleszczenie, krwawienie, dym, ogień i wyciek płynów.

Do dyspozytora przekaż możliwie konkretne informacje:

• dokładne miejsce zdarzenia, numer drogi, ulicę, skrzyżowanie lub najbliższy punkt orientacyjny,
• liczbę pojazdów i poszkodowanych oraz informację, czy ktoś jest zakleszczony,
• stan poszkodowanych – przytomność, oddech, silne krwawienie,
• zagrożenia na miejscu, takie jak pożar, dym, wyciek paliwa lub utrudniony dojazd.

Podaj swoje imię lub dane wymagane przez dyspozytora oraz numer telefonu. Odpowiadaj na pytania i nie kończ rozmowy jako pierwszy. Dyspozytor może przekazywać instrukcje dotyczące pierwszej pomocy. Jeśli nie możesz zadzwonić, poproś konkretną osobę o wykonanie telefonu i powrót z potwierdzeniem wezwania pomocy.

Jak udzielić pierwszej pomocy?

Jeśli miejsce jest bezpieczne, załóż jednorazowe rękawiczki ochronne. Chronią przed kontaktem z krwią i innymi wydzielinami. Przy kilku poszkodowanych używaj nowej pary dla każdej osoby. Gdy nie masz rękawiczek, ogranicz kontakt z płynami ustrojowymi i postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora.

Jeśli poszkodowany reaguje, uspokajaj go i poleć mu pozostanie w pozycji, w której go zastałeś. Nie zachęcaj do wysiadania z samochodu, jeżeli nie ma bezpośredniego zagrożenia. Obserwuj jego stan do przyjazdu służb.

Nieprzytomną osobę sprawdź, delikatnie pytając, czy wszystko w porządku. Jeśli nie reaguje, udrożnij drogi oddechowe, odchylając głowę i unosząc żuchwę, o ile nie ma przeszkody uniemożliwiającej takie działanie. Przez 10 sekund oceniaj oddech, obserwując ruch klatki piersiowej, słuchając i próbując wyczuć przepływ powietrza.

Gdy poszkodowany oddycha prawidłowo, ale jest nieprzytomny, ułóż go w pozycji bezpiecznej tylko wtedy, gdy nie podejrzewasz urazu kręgosłupa. Po wypadku drogowym zwykle należy pozostawić go w zastanej pozycji i stale kontrolować oddech, chyba że zagraża mu pożar, wybuch, ruch pojazdów lub inne bezpośrednie niebezpieczeństwo.

Jeśli poszkodowany nie oddycha prawidłowo albo nie oddycha wcale, rozpocznij RKO. Wykonuj 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 oddechy ratownicze. Uciskaj środek klatki piersiowej na głębokość około 5 cm, nie więcej niż 6 cm, z częstością 100–120 uciśnięć na minutę. Jeśli nie możesz lub nie chcesz wykonywać oddechów, prowadź same uciśnięcia i postępuj według wskazówek dyspozytora.

Kontynuuj działania do czasu przyjazdu służb, odzyskania prawidłowego oddechu, wyczerpania sił albo przejęcia pomocy przez inną osobę. Jeżeli w pobliżu znajduje się AED, poproś kogoś o jego przyniesienie i wykonuj polecenia urządzenia. Nikt nie powinien dotykać poszkodowanego podczas analizy rytmu ani wyładowania.

Nie ruszaj osoby z podejrzeniem urazu kręgosłupa, chyba że pozostawienie jej na miejscu grozi natychmiastową śmiercią. W razie pożaru lub innego bezpośredniego zagrożenia trzeba jednak przenieść poszkodowanego w bezpieczne miejsce, o ile jest to możliwe.

Przy silnym krwawieniu przyłóż do rany czysty materiał i mocno uciskaj. Nie usuwaj wbitych przedmiotów. Nie podawaj poszkodowanemu jedzenia, picia ani leków.

Po zakończeniu pomocy zdejmij rękawiczki tak, aby nie dotknąć ich zabrudzoną powierzchnią, i umyj ręce. Kontakt z krwią lub innym materiałem biologicznym wymaga dokładnego umycia skażonego miejsca oraz poinformowania personelu medycznego.

Co wynika z obowiązku udzielenia pomocy?

Prawo wymaga udzielenia pomocy osobie znajdującej się w bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia, jeśli można to zrobić bez narażania siebie albo innej osoby na podobne niebezpieczeństwo. Minimum stanowi wezwanie profesjonalnych służb i przekazanie dyspozytorowi prawdziwych informacji.

Nie musisz wykonywać czynności, których nie potrafisz lub które stwarzają dla ciebie poważne zagrożenie. Możesz natomiast prowadzić podstawowe działania zgodnie z instrukcjami dyspozytora. Udzielanie pomocy w dobrej wierze nie powinno powstrzymywać świadka przed działaniem z obawy przed złamaniem żebra podczas prawidłowo prowadzonej RKO. Najgorszą reakcją jest odejście bez wezwania pomocy, gdy można było bezpiecznie zareagować.

Po przyjeździe służb przekaż ratownikom informacje o liczbie poszkodowanych, ich stanie oraz wykonanych czynnościach. Jeśli policja poprosi o opis zdarzenia, przedstaw wyłącznie to, co rzeczywiście widziałeś lub zrobiłeś. Nie zgaduj prędkości pojazdów ani przyczyn wypadku.

Zapamiętaj kolejność: zabezpiecz miejsce, oceń zagrożenia, zadzwoń pod 112 lub 999, sprawdź oddech, udziel pomocy zgodnie ze swoimi możliwościami i zostań na miejscu do czasu przejęcia działań przez służby.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje szkolenia z pierwszej pomocy ani instrukcji dyspozytora numeru alarmowego.